Wadliwe piksele i norma ISO 13406-2

Uzbieraliśmy środki i wybraliśmy odpowiadający naszym wymaganiom model monitora LCD. Następnie skorzystaliśmy z oferty jednego z tradycyjnych lub internetowych sklepów i dokonaliśmy zakupu. Stało się, nowiutki panel ciekłokrystaliczny zawitał na naszym biurku...

Włączamy komputer, regulujemy położenie i nachylenie, dostrajamy obraz aby finalnie zachwycić się jakością i ostrością obrazu. I nagle uwagę naszą przykuwa jeden (a czasami więcej) czarnych punkcików na jasnym tle pulpitu, bądź odwrotnie - biała kropka na ciemnym tle filmu lub gry. Bezczelność, tandeta, uszkodzenie, oszuści!!! Wyrazy niezadowolenia samowolnie cisną nam się na usta. Już mamy ochotę dzwonić i reklamować produkt, gdyby nie... takie oto zapisy widniejące w specyfikacji lub karcie gwarancyjnej produktu:

"Wszystkie monitory firmy XYZ zgodne są z klasą II normy ISO 13406-2."

lub

"Klasa matrycy monitora wg normy ISO 13406-2: II"

Co to oznacza dla konsumenta, czym jest norma ISO, ile wadliwych pikseli muszą mieć monitory LDC, aby producent uznał reklamację, postaram się wyjaśnić w poniższym artykule.

Norma ISO 13406-2

Norma ISO 13406-2 opisuje standardy w zakresie jakości i ergonomii, jakie powinny spełniać dostępne w sprzedaży produkty. Dotyczy ona głównie paneli LCD i jest odpowiedzią na potrzebę stworzenia jednolitej dla wszystkich producentów metody pomiaru i oceny niektórych parametrów i właściwości monitorów ciekłokrystalicznych. Norma ta obowiązuje od 2001 roku.

Najważniejsze kwestie, które reguluje norma ISO 13406-2 to:

- Jasność wyświetlacza,
- Kontrast,
- Odbicia,
- Reprodukcja kolorów,
- Jednolitość podświetlenia i odwzorowania kolorów,
- Analiza czcionek,
- Migotanie obrazu,
- Martwe piksele,
- Klasyfikacja kąta widzenia.

Skoncentruje się dalej na przedostatnim zagadnieniu, dokładne omówienie pozostałych pozostawiając sobie na przyszłość.

Obraz wyświetlany na monitorze LCD składa się setek tysięcy pikseli - pojedynczych punktów, które można wyświetlić na ekranie i które tworzą obraz.

Piksel

Subpiksel

Dodatkowo każdy piksel składa się z trzech mniejszych elementów - subpikseli. Przeciętny monitor 17 calowy posiada ekran o rozdzielczości 1280 na 1024px, czyli ma prawie 2 miliony pikseli. W procesie produkcyjnym, na skutek zanieczyszczeń lub niewystarczającej precyzji, niektóre piksele lub ich składowe mogą ulec trwałemu uszkodzeniu, włączając się lub wyłączając na stałe. To właśnie one widoczne są na ekranie w postaci jasnych lub ciemnych punktów. Norma ISO 13406-2 definiuje zarówno rodzaj wadliwych pikseli, ich liczbę oraz zagęszczenie.

Rodzaj wad pikseli

Wyróżnia się 3 rodzaje wad pikseli:

Wada typu 1 - piksel jest całkowicie ciemny (wyłączony),
Wada typu 2 - piksel jest całkowicie jasny (włączony),
Wada typu 3 - jeden z subpikseli (czerwony, zielony lub niebieski) jest stale włączony (świeci swoim kolorem) lub ciemny (wygaszony).

Wada typu 1

Wada typu 2

Wada typu 3

Wada typu 3

Norma definiuje także dopuszczalna liczbę i rodzaj wad w klastrze - obszarze ekranu o wymiarach 5 x 5 pikseli.

Rodzaje wad klastra

Wyróżnia się następujące rodzaje wad klastra pikseli:

Wada typu 1 lub 2: całkowicie jasne lub ciemne piksele w obrębie klastra,
Wada typu 3: wadliwe subpiksele (czerwone, zielone lub niebieskie) trwale święcące lub wygaszone.

Wada typu 1

Wada typu 2

Wada typu 3

Wada typu 3

Klasy

No tak, dużo się już wyjaśniło, ale ciągle nie jest jasne jak to wszystko ma się do poziomu jakości, którą rzekomo prezentuje dany monitor. Do tego celu służą właśnie klasy, jakie wyznacza norma. Za ich pomocą, bez zbędnego wgłębiania się w szczegóły czy operowania niepotrzebnymi liczbami, producent mówi nam jak dobrze (lub nie) prezentuje się panel. Oczywiście pod względem wad pikseli. Klasa wyznacza granice ilościowe i jakościowe defektów matrycy. Aby mogła być swobodnie stosowana (dla panelów o dowolnej wielkości) limity podawane są w przeliczeniu na milion pikseli.

Co więcej, liczbę dopuszczalnych wad pikseli można obliczyć za pomocą wzoru:

Badanie matrycy na obecność wad pikseli

Według normy, do prawidłowego pomiaru muszą być spełnione następujące warunki:

Czas nagrzewania testowanego monitora: min. 60 minut,
Temperatura otoczenia: -5 do +25 stopni C,>br />Względna wilgotność powietrza 40-70%,
Test musi być przeprowadzony w zaciemnionym pomieszczeniu.

W praktyce nie ma prostego i uniwersalnego sposobu, ułatwiającego lokalizację czy rozróżnienie wad pikseli. Pomocne mogą się okazać programy do testowania monitorów LCD. Można także samodzielnie przygotować (w dowolnym programie graficznym) jednolicie białe, czarne, czerwone, niebieskie i zielone obrazki o rozmiarach ekranu i wyświetlając je kolejno, dokładnie przyjrzeć się matrycy z bliska.

Praktyki producentów

Zdecydowana większość producentów monitorów LCD dostępnych na polskim rynku, deklaruje, iż matryce zastosowane w ich produktach, pod względem wad pikseli (rodzaju i liczby) mieszczą się w klasie II normy ISO 13406-2. Oznacza to, iż na ekranie mogą wystąpić białe lub czarne punkty, a mimo to monitor nie podlega reklamacji i nie zachodzi potrzeba jego naprawy bądź wymiany. Jednakże zdarzają się wyjątki.

Koncern Philips, niektóre swoje monitory zalicza do najwyższej I Klasy omawianej normy. W ich przypadku gwarancja Perfect Panel przewiduje wymianę lub naprawę matryc już z jednym wadliwym pikselem bądź subpikselem.
Gwarancji na podobnych warunkach udziela także iiyama oraz - na wybrane modele - LG Electronics. Istotna różnica dotyczy okresu (liczonego od daty zakupu), w jakim muszą się pojawić defekty, aby monitor został objęty naprawą lub wymianą. W przypadku produktów Philipsa są to 3 lata, dla paneli iiyamy i LG jedynie 30 pierwszych dni.
Również EIZO przyjął dla swoich monitorów indywidualne normy, które różnią się nieco od standardów przyjętych w ISO 13406-2. Nie wiadomo jednak, czy są one korzystniejsze z pkt. widzenia konsumenta. Wiadomo natomiast, iż "polski dystrybutor - firma ALSTOR gwarantuje, iż akceptowane będą wszelkie reklamacje dotyczące >>martwych pikseli<<, których ilość przekracza limity określone w normie ISO 13406-2".

W celu obliczenia dopuszczalnej liczby wad pikseli w matrycy Twojego monitora LCD, skorzystaj z kalkulatora.

autor: Sławomir Wilczyński, LCDinfo.pl