Kupujemy głośniki samochodowe

Większość kierowców nie wyobraża sobie jazdy bez włączonej muzyki. I niezależnie od tego, czy słuchamy hip hopu czy Bacha, do jakości dźwięku przywiązujemy dużą wagę. Jaki model głośników wybrać? Po co komu tweeter? Dlaczego powinno się zwrócić uwagę na pasmo przenoszenia? Odpowiedzi na te i inne pytania szukajcie w naszej poradzie.

Razem z Okazje.info kupujemy głośniki samochodowe

Jak to działa?
Typy głośników
Rodzaj membrany
Podstawowe parametry
Montaż głośników

Jak to działa?

Zadaniem głośników jest przetworzenie energii elektrycznej na mechaniczną (stąd wzięło się określenie – przetwornik). Ruch membrany wprowadza w drgania cząsteczki powietrza, a przekazywana przez nie fala dociera do naszego ucha. Słyszymy dźwięk. Ruch membrany jest uzyskiwany na kilka sposobów w zależności od typu budowy głośnika lecz za pośrednictwem prądu o zmiennej fazie. 

Typy głośników

Głośniki samochodowe możemy podzielić na wiele rodzajów, w zależności od tego, jakie przyjmiemy kryterium podziału. Ze względu na budowę możemy rozróżnić głośniki:

Magnetoelektryczne (dynamiczne) - w polu magnetycznym magnesu umieszcza się przewodnik (cewkę magnetyczną), w którym płynie prąd elektryczny. Oddziaływanie magnesu i przewodnika z prądem wywołuje ruch przewodnika, do którego przymocowana jest membrana. Cewka jest połączona sztywno z membraną, a całość jest odpowiednio zawieszona, tak aby zapewnić osiowy ruch cewki w szczelinie magnesu bez ocierania się o magnes.

Możemy tu odróżnić dwa podtypy: 

•  głośniki stożkowe (np. PIONEER TS-G1011i, Hertz DSK 130, PIONEER TS-G1313i) - mają sztywną, wklęsłą membranę z zawieszeniem, które umożliwia duże wychylenie. Konstrukcja stożkowa sprawia, że głośniki mają dużą kierunkowość (dźwięk jest słyszany najlepiej na wprost nich). Problem ten maleje wraz ze spadkiem częstotliwości, dlatego są to zwykle głośniki nisko lub średniotonowe.
•  głośniki kopułkowe (DAX Magic 162, Peiying PY-BC300F1) - mają bardzo lekką, wklęsłą membranę, dzięki czemu osiągają bardzo szybkie drgania i większe rozproszenie dźwięku. Zazwyczaj są to głośniki średnio i wysokotonowe.

Elektromagnetyczne - przepływ prądu o częstotliwości akustycznej powoduje powstanie zmiennego pola magnetycznego. Pole to magnesuje rdzeń ferromagnetyczny połączony z membraną. Przyciąganie i odpychanie rdzenia powoduje drgania membrany.

Elektrostatyczne - na naelektryzowaną membranę z cienkiej folii (mającą napyloną warstwę metaliczną z jednej lub dwu stron, bądź będącą elektretem) oddziałują dwie perforowane elektrody, umieszczone z obu stron folii (jedna elektroda ma odwróconą fazę sygnału o 180 stopni w stosunku do drugiej), w ten sposób wywołując drgania folii w takt sygnału. Najczęściej spotykanymi głośnikami tego typu są modele wstęgowe – czyli wysokotonowe głośniki spotykane najczęściej w sprzęcie domowym. Membraną jest tutaj zazwyczaj cienka folia metalowa.

Magnetostrykcyjne - pole magnetyczne wywołuje zmianę wymiarów materiału ferromagnetycznego. Ze względu na duże częstotliwości drgań własnych elementów ferromagnetycznych, tego typu głośniki (np. SONY XS-F1027SE) stosowane są do otrzymywania ultradźwięków.

Piezoelektryczne - pole elektryczne wywołuje zmianę wymiarów materiału piezoelektrycznego, stosowane w głośnikach wysoko tonowych i ultradźwiękowych.

Ze względu na wielkość i przetwarzane pasmo, możemy podzielić głośniki na:

subwoofery (Manta SB-1600A, Magnat Xpress 12, Manta SB1010A) – czyli głośniki subniskotonowe, które wymagają zabudowy w skrzynki (wyjątek to głośniki typu FreeAir). Subwoofery często pracują w dużym zakresie wychyleń, ich pasmo przenoszenia to 20-150 Hz. woofery - głośniki niskotonowe lub średnionisko tonowe. Przeznaczone głównie do montażu bez zabudowy, pasmo przenoszenia obejmuje najczęściej 75-3500 Hz. Najczęstsze miejsce montażu – drzwi lub podszybie. midrange – głośniki średnio tonowe, konstrukcja może być zarówno stożkowa, jak kopułowa. Umieszcza się je zwykle w zamkniętych komorach o małym litrażu. Pasmo przenoszenia to 300-6000 Hz.

Tweetery (Peiying PY-1685F) to wysoko tonowe głośniki kopułowe, nie wymagają żadnych komór. Używane do pokrycia wysokiego pasma (np. od 2kHz wzwyż).

Możemy też mówić o podziale głośników na jedno- , dwu- , trój- , a nawet czterodrożne. W przypadku tych pierwszych całe pasmo obsługuje tylko jedna membrana. Głośniki dwudrożne (PIONEER TS-G1312i, SONY XS-F1727SE) posiadają osobne układy nisko i wysoko tonowe. Trójdrożne (jak: GROUND ZERO GZIF 6503X czy Manta GK165-3) mają dodatkowy układ dla średnich tonów, czterodrożne (JVC CS-V6946, PIONEER TS-A6904i) – supertweeter.

Separowane systemy głośnikowe składają się z oddzielnych głośników nisko/średnio tonowych i głośników wysoko tonowych montowanych w odpowiednich miejscach. Pozwala to zapewnić właściwy odbiór określonych tonów. Uzupełnieniem systemu są zwrotnice pasywne rozdzielające poszczególne pasma częstotliwości do głośników.

Rodzaj membrany

Rodzaj, a raczej materiał wykonania membrany to także typ klasyfikacji głośników. Do jej wykonania używa się często polipropylenu (DAX ZGO 570) lub papieru powlekanego (DAX CP 123), inne materiały to włókno szklane, jedwab impregnowany, czy aluminium. Jakość brzmienia zależy od sztywności i ciężkości materiału. Membrany wykonane ze sztywnych, lekkich membranach będzie szybkie, dokładne i nieco ostre. Przy membranach wiotkich (papier, jedwab) – wolniejsze i łagodniejsze, cieplejsze. To jaki typ wybierzemy, zależy od naszych upodobań.

Warto wiedzieć, że membrany polipropylenowe są czułe na działania temperatury, za to odporne na wpływ czynników zewnętrznych. Papierowe z kolei niszczą się szybciej pod wpływem światła.

Podstawowe parametry

Mówiąc o parametrach głośników, mamy na myśli dane opisujące fizyczne i elektryczne możliwości tych urządzeń. Poznanie nawet najbardziej podstawowych pozwala dobrać głośniki do konkretnego typu zabudowy, czy wyliczyć optymalne warunki pracy.

Fs – podawana w Hz częstotliwość rezonansowa w wolnym polu. Im niższa wartość tym niższe rejestry może osiągnąć głośnik. Fs pomaga więc stwierdzić, czy dany model może być wykorzystany jako głośnik niskotonowy.

VAS – pojemność zastępcza. Oblicza się ją na podstawie podatności zawieszenia i wielkości membrany. Wartość VAS wyrażana jest w litrach.

Qts – dobroć całkowita - w połączeniu z Fs i VAS daje obraz charakterystyki głośnika w zakresie niskich częstotliwości. Qts w połączeniu z VAS decyduje o objętości (wielkości) projektowanej obudowy. Im większa obudowa, tym większa jest wartość Vas i Qts. Parametry Fs, VAS, Qts to tak zwane TSP – Parametry Thiele’a – Smalla. Nie uciekniemy od zapoznania się z nimi, jeśli chcemy opracować obudowę subwoofera.

Qms i Qes – dobroć mechaniczna głośniki i jego dobroć elektryczna; „części składowe” Qts.

Cms – określa sztywność membrany z resorem

D – średnica membrany

Xmax – maksymalne wychylenie membrany

moc znamionowa RMS – moc, jaką głośnik jest w stanie przyjąć w ciągłym czasie, bez uszkodzeń mechanicznych ani zaburzeń dźwięku

moc maksymalna (muzyczna) – określenie uważana przez niektórych za chwyt marketingowy – to hipotetyczna moc, którą głośnik może chwilowo przyjąć unikając uszkodzeń mechanicznych. Długość trwania „chwili” nie jest dokładnie określona.

pasmo przenoszenia – wyznacza zakres poprawnie przenoszonego pasma. Im szerszy zakres, tym lepiej. Zwróćmy jednak uwagę na to, od jakiego zejścia jest podawany. Lepsze są głośniki, które osiągają większy zakres przy mniejszym zejściu (np. od -3dB zamiast od -10).

Montaż

Kupując głośniki samochodowe musimy oczywiście uwzględnić sposób, w jaki chcemy je zamontować. Możemy umieścić je w fabrycznie przygotowanych do tego miejscach, jednak ogranicza to swobodę wyboru wielkości głośników. Dobrym rozwiązaniem są głośniki dedykowane do konkretnego modelu samochodu. Wiąże się to jednak ze sporym wydatkiem. Dlatego najczęściej podejmowana decyzja to modyfikacja fabrycznie stworzonych miejsc do montażu. Bierzemy tu pod uwagę ich średnicę, głębokość i położenie. Zbyt mała średnica sprawi, że ucierpią basy, głębokość zadecyduje o tym, czy dany głośnik „zmieści się” w określonym miejscu. Jeśli miejsce montażowe jest źle położone (np. głośniki są skierowane w stronę nóg pasażerów), wybieramy głośniki separowane.

W przypadku głośników niskotonowych (JVC CS-G1200BOX) ważny jest sposób montażu – należy zadbać o odpowiednią sztywność i szczelność miejsca montażu. Konieczne jest usztywnienie, jeśli przygotowane fabrycznie miejsca są zbyt wiotkie. Głośniki wysoko tonowe muszą być przede wszystkim umieszczone w odpowiednim miejscu, bo ma to duże znaczenie dla ich brzmienia. Najczęściej montuje się je na desce rozdzielczej, przednich słupkach, obudowach lusterek lub w górnej części drzwi. Nie powinno się ich kierować bezpośrednio na głowy jadących, ani zbyt blisko uszu słuchaczy (choć na tej wysokości powinny być zamontowane). Pomiędzy nimi a słuchaczami nie powinno też być żadnych przeszkód.

Wybierając głośniki samochodowe bardzo często kierujemy się marką, mamy swoje własne typy, albo decydujemy się na producentów polecanych przez innych. Możemy wybierać spośród wielu producentów, do których należą: JBL, Pioneer, Paiying, Hertz, Blaupunkt, czy Magnat.

autor: Okazje.info